Portfolyon ikinci sırada açılıyor

Designer’lar portfolyo üzerine çok konuşuyor. Case study yapısını, süreci ne kadar göstermemiz gerektiğini, hangi ekranların öne çıkacağını tartışıyoruz. Kendi portfolyo sitemizi de birkaç yılda bir yeniden ele alıyoruz.

Ama birçok başvuruda ilk açılan şey portfolyo değil, CV.

Üstelik CV genelde en kısa dokümanımız olmasına rağmen en az ilgiyi de o görüyor. Son iş deneyimini ekliyor, birkaç maddeyi güncelliyor ve yeniden gönderiyoruz.

Bu arayı somut görmek için portfolyo.com’daki ücretsiz CV skor aracını örnek bir designer CV’si üzerinde çalıştırdım.

Başlamadan bir not, çünkü yazıyı nasıl okuyacağını etkiliyor. Bu CV, portfolyosunu çalışılmış örnek olarak yayınladığımız kurgusal designer Maya Reyes’e ait ve CV’sini biz yazdık. Aşağıdaki değerlendirmeler de bana ait değil; aracın o metin üzerindeki gerçek çıktısı. Araç İngilizce yüzeyde çalıştırıldı, alıntıları Türkçeye ben çevirdim. Yani bu yazı bir şeyin işe yaradığının kanıtı değil. Yapılandırılmış bir CV okumasının neye benzediğinin gösterimi.

Genel sonuç 100 üzerinden 58 oldu, şu özetle:

Stil çıtasını geçiyor ama sonuçlarda tıkanıyor: hiçbir yerde metrik olmaması onu “belki” yığınına koyuyor.

CV ilk bakışta kötü değildi. Düzeni temiz, deneyim akışı anlaşılır, maddeler özensiz görünmüyor. Buna rağmen değerlendirme tek bir noktada takılıyor: yapılan işler var, sonuçları yok.

Bu ayrım CV’nin tamamını başka türlü okumaya başlıyor. Boyut boyut bakalım.

1. Etki ve sonuçlar (38/100)

Bu boyutun sorduğu soru şu: bu kişinin yaptığı iş yüzünden ne değişti?

Beş skorun en düşüğü burası. Aracın tespiti:

Her madde neyin yapıldığını anlatıyor, onun sayesinde neyin değiştiğini değil; hiçbir yerde metrik yok, önce/sonra rakamı yok.

Örnek CV’de Para Gönder akışının yeniden tasarlandığını, onay ekranının netleştirildiğini ve hata riskinin azaltılmasının hedeflendiğini görüyoruz.

Buraya kadar iyi.

Ama iş gerçekten hata oranını azalttı mı? Kullanıcılar akışı daha hızlı mı tamamladı? Destek talepleri düştü mü?

Bilmiyoruz.

Bu yüzden yapılan iş ile işe yarayan iş kağıt üzerinde birbirinden ayrılmıyor.

Buradaki amaç CV’yi büyük rakamlarla doldurmak değil. Her projede gelir artışı ya da yüzde kırklık dönüşüm iyileşmesi bulunmayabilir. Sonuç finansal bir metrik olmak zorunda da değil: usability testinde görev tamamlama oranı, işlem süresindeki değişim, destek talebi sayısı, ilk dönem kullanım verisi, hatta araştırma sonrasında değişen bir ürün kararı da sonuçtur. Aynı mantık case study’ler için de geçerli; metrik yoksa case study nasıl yazılır yazısında bunu anlatmıştım.

“Redesign yaptım” yapılan işi anlatır. “Redesign sonrasında kullanıcı kaynaklı transfer hataları azaldı” ise yapılan işin neden önemli olduğunu anlatmaya başlar. Aradaki fark küçük görünüyor ama CV’nin verdiği sinyali ciddi biçimde değiştiriyor.

2. Rol ve kapsam netliği (68/100)

İkinci sorusu daha basit: bu işin ne kadarı gerçekten senindi?

Senior ile mid seviye, unvan ilerlemesinden sezdiriliyor; ama ekip büyüklüğü, paydaş sayısı ve kişisel sahiplik hiçbir yerde belirtilmemiş.

Designer CV’lerinde “yönettim”, “tasarladım”, “ürünü geliştirdim” gibi ifadeler sık geçiyor. Sorun bu fiiller değil; arkalarındaki kapsamın çoğu zaman belirsiz olması.

Dört kişilik bir ekibin tek designer’ı olarak bir ürünü tasarlamak başka bir sorumluluk. Sekiz designer’ın çalıştığı bir platform ekibinde belirli bir akıştan sorumlu olmak başka. İkisi de değerli olabilir. Ama okuyan bunu tahmin etmek zorunda kalıyorsa CV gereksiz bir belirsizlik yaratıyor.

Çoğu zaman bir satırlık bağlam yeterli:

Tek product designer olarak 2 PM ve 6 engineer ile çalıştım.

Bu bilgi yalnızca ekip büyüklüğünü vermiyor, sahiplik alanını da görünür kılıyor. Portfolyoda ekip projesinde kendi katkını göstermek için uğraştığımız sorunun, CV’de birkaç kelimeye sıkışmış hali.

3. Yapı ve taranabilirlik (72/100)

CV’nin en pratik görevi, önemli bilgiyi hızlı buldurmak. Rol neydi, nerede, ne kadar, hangi alanda, portfolyo nerede?

Temiz yapı, tutarlı tarihler ve çalışan bir portfolyo linki; iyi taranıyor, ama skills bölümü zayıf ve anahtar kelime filtrelerini kaçırabilir.

Bunu ATS sistemlerini kandırma meselesine çevirmeye gerek yok. Başvuru takip sistemlerini oyalamaya odaklanmış koca bir araç kategorisi var ve buradaki mesele o değil. İnsan için okunabilir bir CV ile tarama sistemi için okunabilir bir CV’nin ihtiyaçları zaten büyük ölçüde örtüşüyor: açık başlıklar, tutarlı tarihler, çalışan bir portfolyo linki ve gerçekten yapılan işi anlatan kelimeler. Bunlar numara değil; hızlı okunabilen bir dokümanla okunamayan arasındaki fark.

4. Zanaat ve özgüllük (65/100)

Bu boyutun sorusu: CV nasıl çalıştığını mı gösteriyor, yoksa sadece çalıştığını mı?

Yazım, zevk ve sistem düşüncesi sinyali veriyor; ama araç listesi iskelet halinde, hiçbir araştırma yöntemi ya da çıktı türü adlandırılmamış.

“Figma biliyorum” çok düşük bir sinyal. Dört maddelik araç listesi, okuyana Figma lisansın olduğu dışında pek bir şey söylemiyor.

Daha anlamlı olan yöntemler: kullanıcı görüşmesi yürütmek, usability testi planlamak, journey mapping, prototiple hipotez test etmek, design critique yürütmek. Çünkü bunlar “hangi araçları açabiliyor?” sorusundan çok daha önemli bir şeyi anlatıyor: bu designer problemi nasıl ele alıyor? Araçlar gerektiğinde yazılabilir ama araç isimleri yöntemin yerini tutmamalı. Üstelik yöntemler tek satır tutar.

5. Anlatı ve konumlandırma (74/100)

Örnek CV’nin en güçlü alanı burasıydı:

Özet net bir kimlik oturtuyor (sistem düşünen, fintech/B2B, sıfırdan bire kurabilen) ve rol yayı bilinçli bir ilerleme olarak okunuyor.

Bu önemli, çünkü deneyim listesi tek başına her zaman bir kariyer hikayesi oluşturmuyor. Beş farklı şirkette beş farklı iş yapmış olabilirsin. Okuyan bunların ortak yönünü kendi başına kurmak zorunda kalıyorsa CV’nin üst kısmı görevini tam yapmıyor.

Çözüm uzun ve iddialı bir “hakkımda” metni değil. Bir alan, bir çalışma biçimi ve gerekiyorsa sorumluluk kapsamı çoğu zaman yeterli:

Fintech ve ödeme ürünlerinde çalışan, karmaşık işlem akışlarını sadeleştirmeye odaklanan product designer.

Bu tür bir ifade okuyana çerçeve verir. “Tutkulu, kullanıcı odaklı, yaratıcı designer” ise neredeyse hiçbir şey söylemez.

58 puanın asıl söylediği şey

Araç bir de simüle edilmiş bir değerlendirici okuması yazıyor; ben onu rakamlardan daha faydalı buluyorum. Maya için “şüphe yaratan ne” bölümü şuydu:

Okumayı bitiriyorum ve bunların herhangi biri işe yaradı mı, hiçbir fikrim yok. Para Gönder redesign’ı transfer hatalarını azalttı mı? Ne kadar? Tek bir rakam olmadan bunu, kimsenin kullanmadığı güzel ekranlar yapmış bir designer’dan ayırt edemem.

Son cümle bütün problemi tek satırda anlatıyor. CV temiz olabilir, iyi yazılmış olabilir, rol geçişleri anlaşılır olabilir. Ama okuyan hâlâ “yaptığı işlerden herhangi biri gerçekten işe yaradı mı?” sorusunun cevabını bulamıyorsa CV, adayın kapasitesi hakkındaki en önemli kanıtı dışarıda bırakıyor demektir.

Herkes feature tasarlıyor, akış iyileştiriyor, araştırma yapıyor. Adayları ayıran bölüm çoğu zaman bundan sonra başlıyor: ne öğrendi, neyi değiştirdi, sonuç ne oldu, hangi kısmın sorumluluğunu aldı? CV kötü görünmediği halde zayıf kalabilir. Çünkü sorun bazen yazım kalitesi değil, ayırt edilebilirlik.

İyi bir CV maddesi neyi değiştirir?

Aracın önerdiği ilk düzeltme, her role ölçülebilir bir sonuç eklemekti; örnek olarak da şu ifadeyi verdi:

Para Gönder onay akışını yeniden tasarladım; lansman sonrasında kullanıcı kaynaklı transfer hataları yaklaşık %30 azaldı.

İlk halinde niyet var. Bu halinde kanıt da var.

Buradaki ilginç taraf şu: çoğu zaman designer’ın yeni bir iş yapması gerekmiyor. Sonuç zaten projenin içinde var. Eski sunumlarda, araştırma notlarında, analytics ekranlarında, ekip yazışmalarında konuşulmuş olabilir. CV’ye hiç taşınmadığı için görünmez kalıyor.

Portfolyolarda da aynı şeyi sık görüyorum. Ekranlar var, süreç var, workshop fotoğrafları var; ama projenin sonunda neyin değiştiği birkaç paragrafın arasında kaybolmuş.

CV skorunu nasıl kullanmalı?

Bir skorun sana “iyi designer” ya da “kötü designer” demesini beklemek yanlış olur. Daha faydalı soru şu: defalarca baktığın için artık göremediğin boşlukları sana gösterebiliyor mu?

Kendi CV’mizi okurken bağlamı zaten biliyoruz; cümlede yazmayan şeyi zihnimiz otomatik tamamlıyor. Dışarıdan biri tamamlamıyor. Skorun kendi muhakemene karşı tek gerçek avantajı bu: mesafe.

Bu yüzden rakamdan çok hangi sorularda takıldığına bak. Sonuç görünmüyor mu? Rolün kapsamı belirsiz mi? Yöntemlerin yerine yalnızca araçlar mı yazılmış? Bu sorulardan biri bile seni eski proje dokümanlarına dönmeye zorluyorsa araç işini yapmış demektir.

Ama sonuçları senin yerine üretemez. Metrik yoksa metrik uydurmak, etki belirsizse etkileyici bir sonuç yazmak CV’yi güçlendirmez; tam tersine güvenilirliğini düşürür. Amaç CV’yi daha iddialı göstermek değil, yaptığın işin kanıtını görünür hale getirmek.

Beş boyutun kendi CV’ndeki karşılığını görmek istersen araç ücretsiz ve üyelik gerektirmiyor. Metni yapıştır ya da PDF yükle.

CV ilk kapıyı açtığında ise ikinci dosya devreye giriyor: portfolyo. Ve orada aynı soruların daha zor versiyonları başlıyor.

SSS

CV hangi beş boyutta değerlendirilebilir?

Etki ve sonuçlar, rol ve kapsam netliği, yapı ve taranabilirlik, zanaat ve özgüllük, anlatı ve konumlandırma. Her biri okuyanın farklı bir sorusuna karşılık geliyor: Ne değişti? Sen ne yaptın? Bilgiyi hızlı bulabiliyor muyum? Nasıl çalışıyorsun? Seni nasıl konumlandırmalıyım?

CV’ye koyacak metriğim yoksa ne yapmalıyım?

Her sonuç yüzde veya gelir artışı olmak zorunda değil. Kullanım değişimi, görev tamamlama, hata azalması, destek talebi, araştırma sonrası alınan bir karar veya doğrulanmış nitel bir bulgu da sonuçtur. Önemli olan büyük bir rakam bulmak değil, yapılan işin ardından ne değiştiğini göstermek.

Bu bir ATS rehberi mi?

Hayır. Açık başlıklar, tutarlı tarihler ve doğru terimler hem insanlar hem tarama sistemleri için faydalı. Amaç anahtar kelime doldurmak veya sistemi kandırmak değil; deneyimi hızlı ve doğru okunabilir hale getirmek.

Yazıdaki CV gerçek mi?

Hayır. Maya Reyes, portfolyosunu çalışılmış örnek olarak yayınladığımız kurgusal bir designer ve CV’sini biz yazdık. Alıntılanan değerlendirmeler, aracın o metin üzerindeki gerçek çıktısı.

Düşük CV skoru başvurumun kötü olduğu anlamına mı gelir?

Tek başına hayır. Skor bir karar değil, ilk okuma aracı. Asıl değeri, CV’de eksik kalan sinyalleri görünür hale getirmesi. Rakamdan çok, neden o rakamın çıktığına bakmak daha anlamlı.